Ngày giao dịch không hưởng quyền là gì và tác động thế nào?

 

Ngày giao dịch không hưởng quyền (ex-date) là một khái niệm quan trọng trong đầu tư chứng khoán. Bài viết này sẽ giải thích rõ về ngày giao dịch không hưởng quyền, tác động của nó đối với giá cổ phiếu, cách xác định ngày này, quyền lợi của cổ đông trong ngày giao dịch không hưởng quyền, các lưu ý khi giao dịch trong ngày này và so sánh với ngày giao dịch hưởng quyền.

Ngày giao dịch không hưởng quyền là gì?

Ngày giao dịch không hưởng quyền (ex-date) là ngày mà nhà đầu tư mua cổ phiếu sẽ không được nhận các quyền lợi liên quan đến cổ phiếu đó nữa. Cụ thể, nếu nhà đầu tư mua cổ phiếu vào hoặc sau ngày giao dịch không hưởng quyền thì sẽ không được hưởng:

  • Quyền nhận cổ tức bằng tiền mặt hoặc cổ phiếu
  • Quyền mua cổ phiếu phát hành thêm
  • Các quyền lợi khác liên quan đến sở hữu cổ phiếu

Cách tính ngày giao dịch không hưởng quyền

Thông thường, ngày giao dịch không hưởng quyền sẽ được tính như sau:

  • Với cổ tức bằng tiền mặt: Ngày giao dịch không hưởng quyền là 2 ngày trước ngày chốt danh sách cổ đông.
  • Với cổ tức bằng cổ phiếu: Ngày giao dịch không hưởng quyền là 1 ngày trước ngày chốt danh sách cổ đông.
  • Với quyền mua cổ phiếu phát hành thêm: Ngày giao dịch không hưởng quyền là 1 ngày trước ngày đăng ký cuối cùng.

Như vậy, nhà đầu tư cần lưu ý ngày giao dịch không hưởng quyền để biết bản thân có được hưởng quyền lợi gì khi mua cổ phiếu hay không.

Ví dụ minh họa

Giả sử Công ty XYZ thông báo chia cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 10% vào ngày 1/8. Ngày chốt danh sách cổ đông để nhận cổ tức là 15/7. Theo quy định, ngày giao dịch không hưởng quyền sẽ là:

  • Ngày chốt danh sách: 15/7
  • Ngày giao dịch không hưởng quyền: 13/7 (2 ngày trước ngày chốt danh sách)

Như vậy, nếu nhà đầu tư mua cổ phiếu XYZ vào hoặc sau ngày 13/7 thì sẽ không được hưởng quyền nhận cổ tức đợt này.

Tác động của ngày giao dịch không hưởng quyền đối với giá cổ phiếu

Ngày giao dịch không hưởng quyền có tác động lớn đến giá của cổ phiếu. Cụ thể:

Giá cổ phiếu sẽ giảm vào ngày giao dịch không hưởng quyền

Việc không còn hưởng các quyền lợi liên quan (như quyền nhận cổ tức, cổ phiếu phát hành thêm…) sẽ khiến giá trị của cổ phiếu giảm xuống, vì vậy giá cổ phiếu cũng sẽ được tính toán để giảm tương ứng.

Mức giảm giá sẽ phụ thuộc vào quyền lợi mà cổ đông không còn hưởng.

Chẳng hạn, nếu tỷ lệ cổ tức là 10% thì giá cổ phiếu (lý thuyết) có thể giảm 10% vào ngày giao dịch không hưởng quyền.

Biến động giá trong ngày giao dịch không hưởng quyền

Do có sự điều chỉnh về giá để đánh mất quyền lợi cũ, giá cổ phiếu thường sẽ có xu hướng giảm trong ngày giao dịch không hưởng quyền.

Tuy nhiên, cũng có thể xảy ra hiện tượng “mua tin đồn bán thực tế”, khi nhà đầu tư dự đoán giá sẽ giảm và bán ra cổ phiếu, khiến lực cung vượt cầu và giá giảm nhiều hơn tỷ lệ cổ tức.

Do đó, giá cổ phiếu có thể có biến động mạnh hơn vào ngày giao dịch không hưởng quyền, nhà đầu tư cn theo dõi sát sao.

Cách xác định ngày giao dịch không hưởng quyền

Như đã đề cập ở trên, ngày giao dịch không hưởng quyền thường được xác định dựa trên ngày chốt danh sách cổ đông.

Theo dõi thông báo chốt danh sách của công ty đại chúng

Khi công ty đại chúng có các hoạt động giao dịch mang lại quyền lợi cho cổ đông (phát hành cổ phiếu, cổ tức, quyền mua…) thì sẽ đưa ra thông báo về ngày chốt danh sách cổ đông.

Nhà đầu tư cần lưu ý theo dõi tin tức để biết thông báo chốt danh sách nhằm xác định ngày giao dịch không hưởng quyền.

Ngày giao dịch không hưởng quyền sẽ hiển thị trên các cổng thông tin đầu tư

Các trang web cung cấp thông tin chứng khoán như cafef.vn, tinnhanhchungkhoan.vn, vietstock.vn… sẽ công bố thông tin về ngày giao dịch không hưởng quyền của các công ty.

Ngay sau khi công ty công bố ngày chốt danh sách, các cổng thông tin sẽ tính toán và đưa ra ngày giao dịch không hưởng quyền kèm theo. Nhà đầu tư có thể tra cứu thông tin này.

Như vậy, bằng cách theo dõi thông báo từ công ty niêm yết và các cổng thông tin đầu tư, nhà đầu tư có thể dễ dàng xác định được ngày giao dịch không hưởng quyền để có hành động mua bán hợp lý.

Quyền lợi của cổ đông trong ngày giao dịch không hưởng quyền

Trong ngày giao dịch không hưởng quyền, cổ đông sở hữu cổ phiếu sẽ không có quyền lợi gì liên quan đến cổ phiếu đó, kể cả quyền nhận cổ tức, quyền mua thêm hay bất kỳ quyền lợi gì khác.

Chỉ có thể giao dịch bình thường

Nghĩa là cổ đông chỉ có thể bán cổ phiếu trên thị trường chứng khoán khi muốn thực hiện lệnh, không hưởng thêm bất cứ quyền lợi nào khác.

Giá cổ phiếu đã được điều chỉnh, không còn mang giá trị của quyền

Như đã phân tích ở trên, ngày giao dịch không hưởng quyền là ngày giá cổ phiếu bị giảm tương ứng để loại bỏ yếu tố quyền trong cổ phiếu. Do đó nếu bán cổ phiếu trong ngày này, cổ đông chỉ nhận được giá trị đã trừ quyền.

Như vậy, quyền lợi duy nhất của cổ đông trong ngày giao dịch không hưởng quyền là quyền giao dịch bình thường chứ không có thêm quyền lợi nào khác.

Các lưu ý quan trọng khi giao dịch cổ phiếu trong ngày giao dịch không hưởng quyền

Để hạn chế rủi ro, nhà đầu tư cần lưu ý một số vấn đề quan trọng khi giao dịch cổ phiếu của công ty đại chúng trong ngày giao dịch không hưởng quyền:

Cân nhắc việc mua cổ phiếu mới

Nếu muốn nhận quyền lợi như cổ tức, cổ phiếu thưởng…, nhà đầu tư nên tránh mua mới cổ phiếu của công ty trong ngày giao dịch không hưởng quyền để không bị mất quyền.

Có thể chờ đến phiên giao dịch kế tiếp.

Cổ phiếu có thể bị “bán rớt giá”

Do hiện tượng “mua tin bán thực tế” đã phân tích ở trên, giá cổ phiếu có thể giảm mạnh hơn so với tỷ lệ quyền lợi cổ đông bị mất.

Điều này dẫn đến nhà đầu tư bán cổ phiếu có thể bị bán rớt giá, lỗ vốn.

Khó đưa ra quyết định đầu tư chính xác

Do giá cổ phiếu hay động thái của nhà đầu tư trong ngày này khá khó lường, kể cả các nhà đầu tư chuyên nghiệp, ## Ví dụ minh họa về ngày giao dịch không hưởng quyền

Để minh họa rõ hơn về ngày giao dịch không hưởng quyền, chúng ta cùng phân tích một ví dụ cụ thể như sau:

Giả sử Công ty X đang niêm yết cổ phiếu trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM với mã CK là ABC.

Ngày 15/8/2023, Hội đồng quản trị công ty thông báo chia cổ tức năm 2022 bằng tiền mặt với tỷ lệ 10%.

Ngày đăng ký cuối cùng để nhận cổ tức là 20/8 và ngày thanh toán cổ tức là 25/8.

Theo quy định về ngày giao dịch không hưởng quyền áp dụng cho cổ tức bằng tiền, ta có:

  • Ngày chốt danh sách cổ đông: 20/8
  • Ngày giao dịch không hưởng quyền: 18/8 (2 ngày trước ngày chốt danh sách)

Như vậy, nhà đầu tư nào mua cổ phiếu ABC từ ngày 18/8 trở đi sẽ không được hưởng cổ tức đợt chia vào 25/8 này.

Giả sử nhà đầu tư A đã mua cổ phiếu ABC từ trước ngày 18/8. Khi đến ngày 25/8, nhà đầu tư A sẽ nhận được 10.000 đồng cổ tức cho mỗi cổ phiếu ABC đang nắm giữ.

Trong khi đó, nhà đầu tư B mới mua cổ phiếu ABC vào ngày 19/8. Khi đến ngày 25/8, nhà đầu tư B sẽ không nhận được cổ tức của cổ phiếu ABC vì đã mua sau ngày giao dịch không hưởng quyền.

So sánh ngày giao dịch không hưởng quyền với ngày giao dịch hưởng quyền

Ngoài ngày giao dịch không hưởng quyền còn có khái niệm ngày giao dịch có/hưởng quyền, vậy hai ngày này khác nhau thế nào?

Ngày giao dịch không hưởng quyền

Như phân tích ở trên, ngày giao dịch không hưởng quyền là ngày nhà đầu tư mua mới cổ phiếu sẽ không được hưởng quyền lợi nào (cổ tức, cổ phiếu thưởng, mua thêm cổ phiếu…) liên quan đến cổ phiếu đó. Chẳng hạn 2 ngày trước ngày chốt danh sách cổ đông nhận cổ tức.

Ngày giao dịch có/hưởng quyền

Ngược lại, ngày giao dịch có/hưởng quyền là ngày mà nhà đầu tư mua cổ phiếu sẽ được hưởng mọi quyền liên quan tới cổ phiếu đó. Thường là từ sau ngày giao dịch không hưởng quyền đến trước khi thực hiện quyền.

Ví dụ, sau 18/8 đến 20/8 ở ví dụ trên là giai đoạn giao dịch có quyền. Nếu mua cổ phiếu ABC trong khoảng thời gian này, nhà đầu tư vẫn được hưởng cổ tức ngày 25/8.

Như vậy, ngày giao dịch không hưởng quyền và hưởng quyền chính là thời điểm “cắt” quyền lợi của cổ phiếu. Nhà đầu tư cần phân biệt rõ để đảm bảo quyền lợi của mình.

Những rủi ro liên quan đến ngày giao dịch không hưởng quyền

Nhà đầu tư cần lưu ý một số rủi ro có thể gặp phải liên quan đến ngày giao dịch không hưởng quyền:

Mua nhầm cổ phiếu, bị mất quyền lợi

Nếu không nắm rõ thông tin về ngày giao dịch không hưởng quyền mà vẫn mua cổ phiếu vào ngày này hoặc sau đó, nhà đầu tư sẽ không được hưởng quyền lợi dự kiến như nhận cổ tức, cổ phiếu phát hành thêm…

Giá cổ phiếu biến động thất thường

Như đã phân tích, giá cổ phiếu thường có biến động lớn, thất thường trong ngày giao dịch không hưởng quyền. Điều này tiềm ẩn rủi ro lỗ vốn đáng kể cho nhà đầu tư, nhất là khi bán khống.

Tâm lý đám đông làm giá rớt sâu

Hiện tượng “bán tin đồn, mua thực tế” hay tâm lý tiêu cực, hoảng loạn của nhà đầu tư cũng khiến giá cổ phiếu rớt sâu hơn dự kiến, gây thiệt hại cho người bán cổ phiếu.

Nhà đầu tư cần đánh giá thận trọng các rủi ro trên để có quyết định đầu tư phù hợp, tránh thiệt hại vốn khi giao dịch vào ngày giao dịch không hưởng quyền.

Kết luận và lời khuyên

Ngày giao dịch không hưởng quyền là thời điểm quan trọng đánh dấu sự chuyển giao quyền lợi liên quan tới cổ phiếu.

Nắm rõ khái niệm, cách xác định ngày này và ý nghĩa của nó sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra các quyết định mua bán đúng đắn, tránh thiệt hại.

Bài viết cũng đã chỉ ra các biến động về giá cổ phiếu cũng như những rủi ro tiềm ẩn xung quanh ngày giao dịch không hưởng quyền mà các nhà đầu tư cần lưu tâm.

Để hạn chế rủi ro, các nhà đầu tư nên thận trọng khi giao dịch cổ phiếu của công ty đại chúng xung quanh ngày giao dịch không hưởng quyền, hoặc có thể cân nhắc không giao dịch trong những phiên tại thời điểm này.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *